Ziekte van Crohn

De ziekte van Crohn is een chronische ontsteking van je maag-darmkanaal. Meestal zitten de ontstekingen in je dunne darm, dikke darm of allebei. Je hebt rustige periodes en periodes waarin de klachten opspelen. De ziekte van Crohn is niet te genezen, maar behandeling remt de ontstekingen vaak goed en verkleint de kans op opvlammingen.

In dit artikel lees je:

• Wat de ziekte van Crohn is en hoe de ontsteking in je darmen werkt

• Welke symptomen vaak voorkomen, in en buiten je darmen

• Hoe onderzoek en diagnose gaan, inclusief calprotectine in je ontlasting

• Welke behandelingen en medicijnen er zijn en wanneer een operatie nodig is

In het kort: wat moet je weten over de ziekte van Crohn?

• De ziekte van Crohn is een chronische ontsteking in je maag-darmkanaal, vaak in de dunne darm, dikke darm of allebei

• Veelvoorkomende symptomen zijn diarree, buikpijn, bloed of slijm bij de ontlasting en vermoeidheid

• De ziekte verloopt in opvlammingen en periodes van rust

• Onderzoek bestaat meestal uit ontlastingsonderzoek, bloedonderzoek, een coloscopie (kijkonderzoek van de darm) en soms een echo of MRI-scan

• Calprotectine is een eiwit in je ontlasting dat kan wijzen op een darmontsteking, maar de waarde alleen geeft nog geen definitieve diagnose

Wat is de ziekte van Crohn? 

Crohn is een chronische ontstekingsziekte van het maag-darmkanaal. De ziekte hoort bij de groep inflammatoire darmziekten (IBD): langdurige ontstekingen in de darm. Bij Crohn raken stukken van je darmwand ontstoken.

Belangrijke kenmerken:

• De ontstekingen zitten op één of meerdere plekken in je spijsverteringskanaal

• Vaak gaat het om delen van je dunne darm, dikke darm of allebei

• De ontsteking dringt soms diep door in de darmwand, waardoor vernauwingen of fistels ontstaan

• Je hebt periodes met weinig klachten en periodes waarin de ontsteking weer actief wordt

Omdat de ziekte meestal levenslang blijft bestaan, richt de behandeling zich op het onderdrukken en stabiel houden van de ontsteking.  

Hoe ontstaat de ziekte van Crohn?

Artsen weten niet precies waarom iemand Crohn krijgt. Wel is duidelijk dat meerdere factoren samen een rol spelen.

Wat nu bekend is:

• Je afweersysteem reageert anders dan normaal op prikkels in je darmen

• Erfelijke aanleg verhoogt de kans: in sommige families komt Crohn vaker voor

• Omgevingsfactoren, zoals leefstijl en darmbacteriën, beïnvloeden hoe je darm reageert

• Stress veroorzaakt Crohn niet, maar maakt je klachten vaak wel zwaarder
  

Wat zijn de symptomen van de ziekte van Crohn?

Klachten verschillen per persoon en hangen af van de plek en ernst van de ontstekingen. Sommige mensen hebben regelmatig klachten, terwijl anderen jarenlang nauwelijks iets merken.

Veelvoorkomende klachten zijn:

• Diarree of dunne ontlasting

• Buikpijn

• Gewichtsverlies

• Bloedverlies en bloedarmoede

• Vermoeidheid

• Gewrichtsklachten

• Wondjes, fistels en abcessen, vaak rond de anus

• Koorts tijdens een opvlamming

De klachten bouwen zich soms langzaam op, waardoor je in het begin niet direct alarmbellen voelt afgaan.

Welke klachten treden ook buiten je darmen op?

Crohn beïnvloedt niet alleen je darmen. Omdat je afweersysteem betrokken is bij de ontsteking, ontstaan soms ook klachten buiten de darm.

Veelvoorkomende klachten buiten de darmen zijn:

• Gewrichtspijn en stijfheid, bijvoorbeeld in knieën, enkels of rug

• Oogklachten zoals roodheid, pijn, wazig zien of licht slecht verdragen

• Huidklachten, zoals pijnlijke rode knobbels of plekken

• Aften en andere wondjes in je mond

• Pijn, zwelling of lekkage rond de anus

Hoe wordt de diagnose vastgesteld?

Wanneer Crohn vermoed wordt, word je doorverwezen naar een maag-darm-leverarts (MDL-arts). Met verschillende onderzoeken bepaalt de arts of je Crohn hebt. De diagnose Crohn wordt meestal gesteld op basis van een combinatie van onderzoeken:

• Bloedonderzoek: er wordt onderzocht of er sprake is van bloedarmoede, hoge ontstekingswaarden, een slechte voedingsstatus, of een te laag eiwitgehalte. Dit laatste kan een aanwijzing zijn voor Crohn.

• Ontlastingsonderzoek: je ontlasting wordt nagekeken op infecties, bloed en op het eiwit calprotectine. Als dit eiwit verhoogd aanwezig is, kan dit duiden op Crohn.

• Endoscopie: een kijkonderzoek in je darmen. Ook kan er een stukje weefsel (een biopt) worden afgenomen. In de meeste gevallen wordt de diagnose gesteld tijdens een endoscopie. Er zijn twee soorten endoscopieën:

• Sigmoïdoscopie: onderzoek van de endeldarm en sigmoïd;

• Coloscopie: onderzoek van de hele dikke darm en soms het laatste stuk van de dunne darm.

• Echografie: met een echografie kan de arts controleren of er sprake is van een opvlamming en wordt er bekeken of er ook ontstekingen buiten de darm zijn en of de darmwand verdikt is. Dit is nog niet in ieder ziekenhuis mogelijk.

• CT-scan: een CT-scan kan aantonen of er ontstekingen, fistels of abcessen in de buik aanwezig zijn. Hiervoor moet je van tevoren contrastvloeistof drinken.

• MRI-scan: tijdens een MRI-scan worden je dunne darm en bekkengebied onderzocht om fistels en ontstekingen goed in beeld te kunnen brengen.

Wat betekent een verhoogde calprotectine-waarde?

Calprotectine is een eiwit dat vrijkomt bij ontstekingen in de darmwand. Dit eiwit komt in je ontlasting terecht. Het laboratorium meet hoeveel calprotectine in het ingeleverde monster zit.

• Een verhoogde calprotectine-waarde wijst vaak op een ontsteking in je darmen

• Bij mensen met bekende Crohn helpt de waarde om in te schatten of de ontsteking actiever wordt

• De waarde zegt op zichzelf niet welke aandoening je hebt. Ook andere ziektebeelden geven een hoge waarde

De arts beoordeelt de uitslag altijd samen met je klachten en andere onderzoeksresultaten.

Hoe ziet de behandeling van de ziekte van Crohn eruit?

De behandeling van Crohn heeft drie doelen:

1. De ontstekingen doven

2. Klachten verminderen

3. Nieuwe opvlammingen zoveel mogelijk voorkomen.

Belangrijke onderdelen zijn:

• Medicijnen die de ontsteking remmen

• Behandeling van tekorten, bijvoorbeeld ijzer of vitamine B12

• Adviezen over voeding, beweging en rust

• Begeleiding door een maag-darm-leverarts en IBD-verpleegkundige

• Soms een operatie bij complicaties of als medicijnen te weinig effect hebben

Je behandeling verandert vaak in de loop van de tijd.

Welke medicijnen worden gebruikt bij de ziekte van Crohn?

Bij Crohn gebruikt de arts medicijnen die op verschillende manieren de ontsteking remmen.

De meest voorkomende medicijnen zijn:

• Krachtige ontstekingsremmers (corticosteroïden): middelen zoals budesonide onderdrukken de ontsteking snel. De arts zet ze vooral in bij een opvlamming, meestal voor een beperkte periode. Wanneer na twee tot vier weken geen duidelijke verbetering is opgetreden, stapt de arts vaak over op een systemisch corticosteroïd, zoals prednison of prednisolon.

• Aminosalicylaten: medicijnen zoals mesalazine en sulfasalazine verminderen de ontsteking in het maagdarmkanaal. Ze kunnen ook worden gebruikt als onderhoudsbehandeling om nieuwe ontstekingsreacties te helpen voorkomen.

• Afweeronderdrukkende medicijnen: remmen je afweersysteem langduriger. Ze helpen de ziekte rustig te houden nadat een opvlamming is behandeld. Voorbeelden hiervan zijn:

  • Azathioprine (Imuran®), 6-mercaptopurine (Puri-Nethol®) en 6-thioguanine (Lanvis®)

  • Methotrexaat (Ledertrexate®)

  • JAK-remmers: deze worden nog relatief beperkt ingezet en zijn in opkomst bij patiënten die niet goed reageren op andere behandelingen. Een voorbeeld van een JAK-remmer bij Crohn is Upadacitinib (Rinvoq).

• Biologicals: medicijnen gericht op bepaalde stoffen in de ontstekingsreactie. Ze worden vaak ingezet als de ziekte actief blijft of terugkeert ondanks andere behandelingen. Voorbeelden zijn:

  • Infliximab (Remicade®/Inflectra®/Remsima®): dit medicijn wordt toegediend via een infuus in het ziekenhuis of via een injectie thuis.

  • Adalimumab (Humira®): dit medicijn kun je via een injectie thuis toedienen.

  • Anti-integrinen: deze medicijnen worden toegepast wanneer je onvoldoende reageert op anti-TNF of dit niet kunt verdragen. Een voorbeeld hiervan is Vedolizumab (Entyvio®).

  • Nieuwere behandelingen zijn onder andere ustekinumab en risankizumab.

Welk middel je krijgt, hangt af van de ernst van je klachten, eerdere behandelingen, bijwerkingen en je persoonlijke situatie. Stop nooit op eigen initiatief met je medicijnen en bespreek twijfels altijd met je arts of apotheek.

Wanneer is een operatie nodig?

Niet iedereen met Crohn heeft een operatie nodig. Een chirurg komt vooral in beeld bij:

• Een vernauwing in de darm waardoor de ontlasting moeilijk doorstroomt

• Fistels die pijn, lekkage of ontstekingen geven

• Een deel van de darm dat, ondanks medicijnen, actief en ernstig ontstoken blijft

• Complicaties, zoals een dreigend gat in de darm

Voeding en dieet bij de ziekte van Crohn

Er is geen dieet dat voor iedereen met Crohn werkt. Welke voeding klachten geeft, verschilt per persoon en kan ook veranderen tijdens een opvlamming.

Wel is het belangrijk om voldoende voedingsstoffen binnen te krijgen. Door ontstekingen in de darm, diarree of minder eetlust kun je tekorten krijgen aan bijvoorbeeld ijzer, vitamine B12 of andere vitamines en mineralen. Daarom kijkt een arts of diëtist soms mee naar je voeding.

Crohn medicatie bij Nationale Apotheek

Wil je je Crohn-medicatie bestellen bij Nationale Apotheek? Schrijf je in bij Nationale Apotheek en laat je medicijnen makkelijk en snel thuisbezorgen. Vraag jouw (huis)arts om het recept naar ons te sturen.    

Heb je zelf een recept ontvangen? Mail dit dan naar ons. Of upload een foto via je Nationale Apotheek-account om je medicijnen te bestellen.

Hulp nodig? Neem contact op. Ons team staat voor je klaar.