PrEP medicatie: wat is het en hoe gebruik je het?

PrEP is een medicijn dat helpt om hiv te voorkomen. Je gebruikt het in een periode waarin je meer risico loopt op blootstelling aan hiv, bijvoorbeeld via seks. PrEP beschermt niet tegen andere soa’s, dus testen en (vaak) ook condoomgebruik blijven belangrijk.

Op deze pagina lees je meer over:

• Wat PrEP precies is

• Voor wie het bedoeld is

• Hoe PrEP medicatie werkt

• Waar je op moet letten

PrEP medicatie in het kort

• PrEP is hiv‑preventiemedicatie met emtricitabine en tenofovir disoproxil (FTC/TDF).

• Je gebruikt dit medicijn vóór en tijdens een periode met verhoogd hiv‑risico, meestal rondom seks.

• Je gebruikt PrEP dagelijks of volgens een vast schema rondom seks (alleen als dat met je zorgverlener is afgestemd).

• Wanneer je beschermd bent, hangt af van het schema en hoe consequent je het volgt.

• Bij veilig gebruik horen controles zoals hiv‑testen, nierfunctiecontrole en soa‑testen (soms ook hepatitis‑status).

• PrEP beschermt niet tegen andere soa’s, dus testen en vaak ook condooms blijven belangrijk.

Wat is PrEP medicatie? 

PrEP is een preventief medicijn dat helpt om hiv te voorkomen. De afkorting staat voor pre‑expositieprofylaxe (pre‑exposure prophylaxis).

Dit medicijn bevat twee werkzame stoffen: emtricitabine en tenofovir disoproxil (FTC/TDF). Deze stoffen remmen de vermenigvuldiging van hiv in het lichaam als je ermee in aanraking komt.

Je gebruikt PrEP in een periode waarin je verwacht dat je een verhoogd risico op hiv hebt, bijvoorbeeld als je (regelmatig) seks hebt zonder condoom, seks hebt met wisselende partners of als je een hiv-positieve partner hebt. Als je het schema goed aanhoudt, verklein je de kans op een hiv‑infectie sterk.

Belangrijk: PrEP werkt alleen als er voldoende werkzame stof in je lichaam aanwezig is. Consequent gebruik is dus cruciaal voor bescherming.

Voor wie is PrEP bedoeld? 

PrEP pillen zijn bedoeld voor mensen met een verhoogd risico op hiv. Het gaat vaak om situaties waarin de kans op hiv groter is; je arts, GGD of zorgverlener kan helpen inschatten of dit medicijn bij je past.

Bijvoorbeeld als je:

• (regelmatig) Seks hebt zonder condoom met wisselende partners;

• Seks hebt met een partner met hiv (bespreek met je zorgverlener wat in jullie situatie nodig is);

• Man bent en seks hebt met mannen (MSM) en je een verhoogd risico loopt;

• Seks hebt met iemand uit een regio waar hiv relatief vaker voorkomt.

Belangrijk om te weten

• PrEP beschermt niet tegen andere soa’s, zoals chlamydia, gonorroe of syfilis. Testen (en vaak condooms) blijven belangrijk.

• Soms is extra voorzichtigheid nodig, bijvoorbeeld bij nierproblemen, (mogelijke) hepatitis B of klachten passend bij een acute hiv‑infectie.

Hoe gebruik je PrEP?

Je kunt PrEP op twee manieren gebruiken. Wat voor jou geschikt is, hangt onder andere af van hoe vaak je seks hebt, hoe goed je een schema kunt aanhouden en wat je zorgverlener adviseert.

Keuzehulp: dagelijks of rondom seks?

• Kies voor dagelijks als je regelmatig seks hebt of als je liever niet met een innameschema rondom seks bezig wilt zijn.

• Kies alleen voor rondom seks als je zorgverlener dit met je heeft afgestemd en als je het schema betrouwbaar kunt volgen.

Twijfel je? Bespreek je situatie met je arts of PrEP-zorgverlener.

Elke dag 1 pil 

• Neem elke dag een pil op hetzelfde tijdstip

• Vanaf dag 8 ben je continu beschermd tegen hiv

• Deze methode is ideaal als je regelmatig of onvoorspelbaar seks hebt

Je bepaalt zelf welk moment van de dag voor jou het handigst is. Belangrijk is wel dat je de pillen elke dag op hetzelfde tijdstip neemt. Hiermee verklein je de kans dat je een pil vergeet.

Voordeel: je bent continu beschermd en hoeft seksueel contact niet te plannen.
Belangrijk: de eerste 7 dagen ben je niet beschermd tegen hiv.

Rondom seksueel contact 

Het is ook mogelijk om de pillen alleen te nemen als je seks gaat hebben. Je neemt dit medicijn op de volgende momenten:

• 24 tot 2 uur vóór de seks: neem 2 pillen tegelijk

• 24 uur na de eerste inname: neem 1 pil

• 48 uur na de eerste inname: neem nogmaals 1 pil

In totaal neem je dus 4 pillen.

Voordeel: je hebt minder pillen nodig als je niet vaak seks hebt.
Belangrijk: neem je de eerste 2 pillen korter dan 2 uur van tevoren? Dan ben je onvoldoende beschermd.

Praktische tips voor gebruik 

• Dosis vergeten? Neem de pil zo snel mogelijk alsnog in. Is het al bijna tijd voor de volgende dosis? Sla de vergeten pil dan over en ga verder met het normale schema.

• Alcoholgebruik: PrEP blijft werken als je alcohol drinkt.

• Op reis: neem genoeg tabletten mee en bewaar ze in de originele verpakking. Houd rekening met tijdsverschillen.

• Gezondheid controleren: laat regelmatig je hiv-status en nierfunctie checken. Zo weet je zeker dat gebruik van dit medicijn veilig en effectief blijft.

Controle en veiligheid: mag ik prep gebruiken?  

Bij PrEP horen controles. Daarmee check je of je veilig kunt starten en of je PrEP veilig kunt blijven gebruiken.

Vaak gaat het om:

• Hiv-test (voor start en daarna volgens het controleschema)

• Nierfunctie (omdat PrEP invloed kan hebben op de nieren)

• Soa-screening (omdat PrEP niet tegen andere soa’s beschermt)

• Soms: hepatitis (B) status (afhankelijk van je situatie)

Mini-checklist (handig om bij de hand te houden)

• Ik heb een recente hiv-test gehad en ik weet de uitslag.

• Ik heb besproken welk gebruiksschema (dagelijks of rondom seks) bij mij past.

• Ik weet wanneer ik mijn controles (hiv/nierfunctie/soa’s) moet doen.

• Ik laat mijn apotheker checken of mijn andere medicijnen veilig combineren met PrEP.

Bijwerkingen van PrEP medicatie  

Veel mensen hebben weinig tot geen bijwerkingen. Als je bijwerkingen krijgt, zijn die vaak mild en vooral in het begin. Mogelijke bijwerkingen zijn:

• Duizeligheid  

• Misselijkheid of overgeven  

• Diarree  

• Buikpijn of winderigheid  

• Vermoeidheid  

• Slapeloosheid  

• Soms huiduitslag  

Neem contact op met je arts of apotheker bij:

• Klachten die heftig zijn of niet overgaan

• Nieuwe klachten die je niet vertrouwt

• Klachten die kunnen passen bij een (acute) hiv-infectie na een risicomoment

PrEP bestellen met recept

Heb je een recept voor PrEP? Dan kun je PrEP via Nationale Apotheek bestellen. Lees hier hoe PrEP bestellen met recept werkt.