Epilepsie: klachten, oorzaken en behandeling

Epilepsie is een aandoening van de hersenen waarbij je epileptische aanvallen krijgt. Deze aanvallen ontstaan door een verstoring van de elektrische signalen in de hersenen. Deze aandoening komt voor bij zowel kinderen als volwassenen. De klachten, oorzaken en behandeling verschillen per persoon. 

Op deze pagina lees je: 

• Wat epilepsie is  

• Welke klachten en soorten aanvallen er zijn  

• Hoe epilepsie wordt behandeld met medicatie  

• Wat de regels zijn voor autorijden  

• Waar je rekening mee moet houden bij zwangerschap 

Wat is epilepsie? 

Epilepsie is een aandoening van de hersenen waarbij iemand herhaaldelijk epileptische aanvallen krijgt. Zo’n aanval ontstaat door een plotselinge verstoring van de elektrische signalen in de hersenen.   

Goed om te weten: 

• Eén aanval betekent niet meteen dat je epilepsie hebt.  

• Pas als aanvallen terugkomen, of als de kans daarop groot is, is er sprake van epilepsie.  

• Er is niet één vorm van epilepsie.  

• Deze aandoening verloopt bij iedereen anders.  

• Bij ongeveer 70% van de mensen zijn de aanvallen dankzij behandeling onder controle. 

Wat zijn de symptomen van epilepsie? 

De symptomen van epilepsie verschillen per persoon en zijn afhankelijk van het deel van de hersenen dat tijdens een aanval verstoord raakt. Omdat ieder hersengebied een andere functie heeft, kan een verstoring bijvoorbeeld leiden tot schokken (bij bewegen) of tot tintelingen of vreemde geuren (bij voelen of waarnemen). 

Veelvoorkomende vormen van epilepsie en bijhorende symptomen zijn: 

• Tonisch-clonische epilepsie: je verliest het bewustzijn en je armen en benen maken schokkende bewegingen. 

• Absences: je bent even helemaal weg, zonder grote bewegingen. Vaak is dit maar een paar seconden.  

• Focale epilespie: je voelt, ziet of hoort iets vreemds, zoals tintelingen, spiertrekkingen of een andere geur of smaak. Dit gebeurt meestal aan één kant van het lichaam. 

Hoe ontstaat epilepsie? 

Niet altijd is duidelijk waardoor epilepsie ontstaat. Vaak spelen meerdere factoren een rol. 

Mogelijke oorzaken zijn: 

• Hersenletsel, bijvoorbeeld door een ongeluk, beroerte of infectie 

• Erfelijkheid, sommige vormen zijn genetisch bepaald 

• Afwijkingen in de ontwikkeling van de hersenen 

• Andere neurologische aandoeningen 

Daarnaast zijn er prikkels die een aanval kunnen uitlokken, zoals: 

• Te weinig slaap 

• Alcohol 

• Fel of knipperend licht 

Deze prikkels zijn meestal niet de oorzaak van epilepsie zelf, maar kunnen wel een aanval veroorzaken. 

Wat gebeurt er tijdens een epileptische aanval? 

Tijdens een epileptische aanval raakt de hersenactiviteit tijdelijk ontregeld. Dit veroorzaakt als het ware kortsluiting, waardoor je tijdelijk de controle over je lichaam kwijtraakt. Hierdoor ontstaan klachten die je ziet of voelt, zoals schokken, spierspanning of afwezigheid. 

Er zijn verschillende soorten aanvallen: 

• Focale aanvallen: de aanval begint in één deel van de hersenen. Je kunt hierbij bij bewustzijn blijven of het bewustzijn verliezen. 

• Gegeneraliseerde aanvallen: de hele hersenen doen mee. Vaak verlies je hierbij het bewustzijn. 

• Status epilepticus: een aanval die langer dan 5 minuten duurt, of juist meerdere aanvallen achter elkaar. Herstel tussendoor is dan niet mogelijk. Dit is een medische noodsituatie. Bel direct 112. 

Zie je iemand een epileptische aanval krijgen? Houd de persoon niet vast, stop niets in de mond en zorg dat hij of zij zich niet kan bezeren. Geef na de aanval rust en blijf bij de persoon totdat deze is bijgekomen. 

Goed om te weten: niet elke aanval die op epilepsie lijkt, is epilepsie. Er bestaan ook niet-epileptische aanvallen. 

Na een aanval kun je: 

• Verward zijn 

• Je angstig voelen 

• Tijdelijk ander gedrag laten zien  

Dit is normaal en trekt meestal vanzelf weer weg. Het komt ook voor dat je de aanval zelf niet herinnert. 

Hoe wordt epilepsie behandeld? 

Epilepsie wordt behandeld met anti-epileptica. Deze medicijnen verkleinen de kans op aanvallen. Welke medicatie geschikt is, verschilt per persoon, per type epilepsie en het aantal aanvallen.   

Medicatie geneest epilepsie niet, maar helpt om aanvallen onder controle te houden. Bij sommige mensen verdwijnen de aanvallen na verloop van tijd. Soms wordt dan de anti-epileptica in overleg met de arts afgebouwd.  

Anti-epileptica zijn over het algemeen onderhoudsmedicatie: medicatie die je dagelijks, langdurig en preventief gebruikt om je epilepsie onder controle te houden. 

Belangrijk: neem je medicatie elke dag volgens afspraak in, ook als je geen aanvallen meer hebt. Stop nooit zomaar, overleg altijd eerst met je arts of apotheker. 

Andere behandelingen zijn soms mogelijk: 

• Een operatie wanneer medicijnen niet voldoende helpen en er één duidelijke plek in de hersenen is waar de epilepsie zich bevindt. 

• Een neurostimulator, zoals een vagus-zenuwstimulator. 

Mag je autorijden met epilepsie? 

In Nederland gelden strenge regels voor autorijden met epilepsie. Het CBR beoordeelt per situatie of iemand rijgeschikt is. 

De belangrijkste regels zijn: 

• Na een eerste epileptische aanval mag je 6 maanden niet autorijden. 

• Bij meerdere aanvallen moet je 12 maanden aanvalsvrij zijn. 

• Je bent zelf verantwoordelijk voor het melden van epilepsie bij het CBR. 

Soms krijg je code 105 op je rijbewijs. Dit betekent: 

• Je mag privé autorijden. 

• Je mag geen beroep uitoefenen waarbij je anderen vervoert. 

Voor een bus- of vrachtwagenrijbewijs gelden strengere regels. 

Epilepsie en zwangerschap 

Gebruik je medicijnen tegen epilepsie en wil je zwanger worden? Bespreek dit altijd met je arts en apotheker. Sommige anti-epileptica kunnen een negatief effect hebben op de ontwikkeling van het ongeboren kind of het risico op aangeboren afwijkingen verhogen. Daarom gelden voor sommige medicijnen extra voorzorgsmaatregelen, zoals deelname aan het zwangerschapspreventieprogramma. 

Wat betekent dit voor jou? 

• Je krijgt extra uitleg en begeleiding als je deze medicatie gebruikt. 

• Het doel is om de risico’s bij een zwangerschap zo klein mogelijk te maken. 

• Dit geldt ook als je (nog) niet zwanger bent, maar wel een kinderwens hebt. 

Belangrijk: stop ook bij (een mogelijke) zwangerschap nooit met je medicatie zonder overleg. Plots stoppen kan het risico op ernstige aanvallen vergroten. 

Anti-epileptica bij Nationale Apotheek 

Wil jij je anti-epileptica bestellen bij Nationale Apotheek? Schrijf je in bij Nationale Apotheek en laat je medicijnen makkelijk en snel thuisbezorgen. Vraag jouw (huis)arts om het recept naar ons te sturen.   

Heb je zelf een recept ontvangen? Mail dit dan naar ons. Of upload een foto via je Nationale Apotheek-account om je medicijnen te bestellen.   

Hulp nodig? Neem contact op. Ons team staat voor je klaar.