Malariapillen: wanneer heb je ze nodig en wat is malaria?

Ga je op reis naar een gebied waar malaria voorkomt? Dan wil je weten of je malariapillen nodig hebt en hoe je jezelf goed beschermt. Wie goed voorbereid op reis gaat, verkleint het risico op problemen. Dat geldt ook voor malaria: weten hoe het werkt helpt je om veilig te blijven.

In dit artikel lees je:

• Wat malaria is

• Wanneer malariapillen nodig zijn

• Wat het verschil is tussen malariapillen en een noodbehandeling

• Welke middelen het vaakst worden gebruikt

• Hoe je malaria voorkomt tijdens je reis

In het kort: wat moet je weten?

• Malaria wordt veroorzaakt door een parasiet die via een muggenbeet wordt overgedragen.

• Of je malariapillen nodig hebt, hangt af van je bestemming, route en reisduur.

• In hoogrisicogebieden wordt meestal malariaprofylaxe geadviseerd.

• Bij middelmatig risico neem je vaak een noodbehandeling mee voor noodgevallen.

• De meest gebruikte middelen zijn Malarone, Lariam en doxycycline.

• Bescherming tegen muggenbeten blijft onmisbaar, ook als je malariapillen slikt.

• Krijg je koorts tijdens of na een reis naar een malariagebied? Neem altijd direct contact op met een arts.

Wat is malaria?

Malaria is een ernstige infectieziekte en wordt veroorzaakt door een parasiet die via de beet van een besmette mug in je lichaam terechtkomt. Deze ziekte komt vooral voor in tropische en subtropische gebieden in Afrika, Azië, Zuid-Amerika.

Wordt malaria niet (goed) behandeld? Dan kan dit de dood tot gevolg hebben. Het gebruik van malariapillen verlaagt het risico op deze ziekte sterk.

Goed om te weten: er zijn vier soorten malaria, waarvan malaria tropica de gevaarlijkste variant is. Deze variant kan al binnen 48 uur dodelijk zijn. Bij de overige varianten ontstaan de symptomen meestal tussen 10 dagen en 6 weken na besmetting.

Wat zijn de symptomen van malaria?

De eerste klachten lijken vaak op griep:

• Koorts

• Koude rillingen

• Hoofdpijn

• Spierpijn

• Vermoeidheid

• Diarree

• Hoesten

• Braken

De klachten kunnen wisselend aanwezig zijn en in aanvallen optreden.

Ernstigere klachten van malaria zijn:

• Extreme vermoeidheid

• Kortademigheid

• Verminderd bewustzijn

• Spiertrekkingen of -verkrampingen

• Donkere of bloederige urine

• Gele ogen en huid

Sommige reizigers lopen een groter risico op deze ernstigere klachten:

• Zwangeren

• Kinderen jonger dan 5 jaar

• Reizigers zonder milt

Heb ik malaria?

Ben je in een gebied (geweest) waar risico op malaria is en krijg je één of meerdere van bovenstaande klachten? Raadpleeg dan zo snel mogelijk een arts. Een snelle behandeling is noodzakelijk.

Met een bloedtest wordt onderzocht of er malariaparasieten aanwezig zijn. Is dit het geval, dan krijg je een behandeling om de parasieten te doden. Wanneer je op tijd de juiste hulp krijgt, is malaria goed te behandelen.

Goed om te weten: krijg je in de eerste drie maanden na een reis naar een malariagebied koorts? Neem dan altijd contact op met je arts. Dit kan alsnog een malaria‑infectie zijn, ook als je malariapillen hebt gebruikt.

Wanneer heb je malariapillen nodig?

Niet elke verre reis vraagt om malariaprofylaxe (het preventief gebruik van medicijnen tegen malaria). Of dit nodig is, hangt af van je bestemming, exacte route, verblijfsduur en persoonlijke situatie. Ook factoren zoals hoogte, seizoen en type reis spelen hierbij een belangrijke rol.

Soms is goede bescherming tegen muggenbeten voldoende. In andere gevallen wordt een noodbehandeling geadviseerd als vangnet wanneer je klachten krijgt en geen arts kunt bereiken.

Reisadviezen worden daarnaast gebaseerd op richtlijnen van onder andere het LCR en de WHO. Daarbij wordt per regio gekeken naar het risico op malaria, mogelijke resistentie en de beschikbare medische voorzieningen. Daarom wordt altijd naar je volledige route gekeken bij het geven van een advies.

Tip: Voor persoonlijk advies over jouw benodigde reismedicatie en het bestellen van de juiste malariapillen kun je ook terecht bij Thuisvaccinatie.

Gebied met laag risico

In gebieden met een laag risico is het voorkomen van muggenbeten meestal voldoende. Bescherm jezelf goed met DEET, bedekkende kleding en een klamboe, vooral in de avond en nacht.

Gebied met middelmatig risico

In gebieden met een middelmatig risico wordt vaak een noodbehandeling geadviseerd. Een noodbehandeling is geen vervanging van goede muggenwering of medische beoordeling.

Krijg je koorts tijdens of na je verblijf in een malariagebied? Dan is snelle medische controle altijd noodzakelijk, ook na gebruik van een noodbehandeling.

Gebied met hoog risico

In gebieden met een hoog risico wordt meestal malariaprofylaxe geadviseerd. De keuze voor het middel hangt af van je bestemming, reisduur en persoonlijke gezondheidssituatie.

Malariaprofylaxe of een noodbehandeling: wat is het verschil?

Malariaprofylaxe gebruik je om een infectie met malaria te voorkomen. Een noodbehandeling is bedoeld om malaria te behandelen als je het hebt opgelopen.

Een middel dat vaak wordt gebruikt als noodbehandeling is atovaquon/proguanil. Dit is een kuur van drie dagen die je kunt nemen als je klachten krijgt die bij malaria passen en niet binnen 24 uur een arts kunt bereiken.

In gebieden met een hoog risico is een noodbehandeling geen vervanging van profylaxe.

Welke malariapillen zijn er?

Veelgebruikte middelen voor malariaprofylaxe zijn:

• Malarone

• Lariam

• Doxycycline

De keuze hangt af van je bestemming, reisduur, gezondheidssituatie en mogelijke wisselwerkingen met andere medicijnen.

Tip: neem je malariapillen in net na de maaltijd. Dit voorkomt de kans op bijwerkingen.

Wat is het verschil tussen Malarone, Lariam en doxycycline?

Malarone

Malarone helpt malaria te voorkomen én te behandelen. De werkzame stoffen zijn proguanil en atovaquon. Deze doden de malariaparasiet. Malarone is het meest voorgeschreven malariamedicijn.

Gebruik van Malarone:

• Dagelijks innemen

• Start 1-2 dagen voor vertrek naar een malariagebied

• Gebruiken tot 1 week na terugkomst

• Vaak gekozen bij kortere reizen

• Let op bijwerkingen en interacties

Mogelijke bijwerkingen zijn hoofdpijn, maagdarmklachten, slapeloosheid, duizeligheid, somberheid of minder eetlust.

Goed om te weten: Malarone heeft wisselwerkingen met andere medicijnen, zoals sommige antibiotica en middelen tegen hiv of misselijkheid.

Mocht je toch malaria oplopen, dan wordt je dosis gedurende 3 dagen verhoogd.

Lariam

De werkzame stof van Lariam, mefloquine, doodt de malariaparasiet. De tabletten smaken bitter. Slik ze daarom met een vol glas water of een andere drank.

Gebruik van Lariam:

• Wekelijks innemen

• Start drie weken voor aankomst in een malariagebied

• Doorgaan tot 4 weken na vertrek

• Minder passend bij psychische klachten

• Duiken wordt afgeraden

• In delen van Azië komt resistentie voor

• Geschikt wanneer je voor lange tijd malariamedicijnen met nemen

Mogelijke bijwerkingen zijn maagdarmklachten, hoofdpijn, somberheid, nare dromen, angst, slapeloosheid, oogklachten en jeuk.

Goed om te weten: Lariam heeft wisselwerkingen met andere middelen, waaronder medicijnen tegen tuberculose, epilepsie en hiv.

Loop je toch malaria op? Dan wordt de dosis verhoogd en neem je Lariam 2 tot 3 keer in, met pauzes van 6 tot 12 uur.

Doxycycline

Doxycycline remt de malariaparasiet en voorkomt dat deze zich in het lichaam ontwikkelt. Het middel wordt ook gebruikt bij onder andere Q‑koorts, de ziekte van Lyme en infecties aan luchtwegen, darmen, huid of geslachtsorganen.

Doxycycline is geschikt als Malarone en Lariam niet voorgeschreven kunnen worden.

Gebruik van doxycycline:

Dagelijks innemen

• Start 1-2 dagen voor vertrek naar een malariagebied

• Doorgaan tot 4 weken na terugkomst

• Verhoogt de gevoeligheid voor zonlicht

• Let op wisselwerkingen met andere medicijnen

• Niet geschikt tijdens zwangerschap of voor jonge kinderen

Mogelijke bijwerkingen zijn huidirritatie, misselijkheid, ontstoken slijmvliezen en bijholteontsteking.

Goed om te weten: doxycycline maakt je huid gevoeliger voor UV‑licht, waardoor je sneller verbrandt. Blijf uit felle zon en vermijd de zonnebank.

Hoe gebruik je malariapillen op de juiste manier?

Het gebruik van malariapillen op de juiste manier bepaalt in grote mate hoe goed ze werken:

• Start op tijd en volgens het voorschrift van je arts

• Neem de pillen op vaste momenten

• Blijf slikken gedurende de hele reis

• Ga door na terugkomst wanneer dit voorgeschreven is

• Stop niet voortijdig

Veelgemaakte fouten bij malariapillen

In de praktijk gaan reizigers vaak de mist in bij het gebruik van malariapillen:

• Alleen naar het land kijken in plaats van de regio

• Te laat starten met malariaprofylaxe

• Te vroeg stoppen na de reis

• Denken muggenwering niet nodig is

• Koorts niet serieus nemen

• Een noodbehandeling gebruiken als vervanging van profylaxe

Hoe kun je malaria voorkomen op reis?

Malariapillen verlagen het risico, maar bescherming tegen muggenbeten blijft essentieel:

• Gebruik DEET

• Draag bedekkende kleding in de avond en nacht

• Slaap onder een klamboe

• Gebruik horren of muggennetten

Malariapillen kopen

Voor malariapillen heb je altijd een recept van een arts nodig. Bestel je ze via Nationale Apotheek, dan worden ze eenvoudig gratis bij je thuisbezorgd. Er zijn twee manieren om jouw malariamedicatie te regelen:

1. Bij Thuisvaccinatie krijg je altijd persoonlijk reisadvies aan huis en – wanneer nodig – een recept voor malariapillen. Deze worden geleverd door Nationale Apotheek.

2. Wil je jouw malariapillen direct via Nationale Apotheek bestellen? Schrijf je in bij Nationale Apotheek en vraag je (huis)arts het recept digitaal naar ons te sturen. Heb je het recept zelf ontvangen? Upload dan een foto in je Nationale Apotheek-account of mail het naar ons.