Hepatitis A, B & C

Hepatitis is een ontsteking van de lever, meestal veroorzaakt door een virus. Hepatitis A, B en C zijn de bekendste vormen. Ze tasten allemaal de lever aan. Hepatitis B en C kunnen in sommige gevallen chronisch worden.

Op deze pagina lees je:

• Wat het verschil is tussen hepatitis A, B en C

• Hoe je besmet kunt raken en welke klachten daarbij horen

• Wanneer je je laat testen en waar dat kan

• Welke behandelingen mogelijk zijn

• Tegen welke vormen je je kunt laten vaccineren

In het kort: wat moet je weten over hepatitis A, B en C?

• Hepatitis is een leverontsteking die wordt veroorzaakt door een virus.

• Hepatitis A krijg je vooral via besmet eten of water. Hepatitis B krijg je via bloed of seksueel contact. Hepatitis C krijg je vooral via bloed, en soms via seksueel contact waarbij bloed-op-bloedcontact ontstaat.

• Tegen hepatitis A en B bestaat een vaccin. Tegen hepatitis C bestaat geen vaccin.

• Hepatitis C wordt zonder behandeling vaak chronisch, maar is met medicijnen in veel gevallen goed te behandelen.

• Je kunt hepatitis ook hebben zonder klachten. Toch kun je in die periode andere mensen besmetten.

Wat is hepatitis? 

Hepatitis betekent letterlijk "ontsteking van de lever". Je lever is een belangrijk orgaan dat helpt bij de spijsvertering en bij het opruimen van afvalstoffen. Als je lever ontstoken raakt, werkt hij minder goed. Dat kan zorgen voor klachten zoals vermoeidheid, misselijkheid of geelzucht.

Een leverontsteking kan verschillende oorzaken hebben, zoals veel alcohol, bepaalde medicijnen of een virus. In dit artikel gaat het over hepatitis veroorzaakt door een virus. Er bestaan meerdere hepatitisvirussen. De bekendste zijn hepatitis A, B en C.

Wat is hepatitis A?

Hepatitis A verspreidt zich vooral via besmet eten en water. Het virus zit in de ontlasting van iemand die besmet is. Via ongewassen handen komt het virus op eten of in drinkwater terecht, en zo weer bij een ander. Denk aan een vakantie in een land waar de hygiëne minder goed geregeld is, of aan rauwe schaal- en schelpdieren uit besmet water.

Hepatitis A geeft vaak duidelijke klachten, zoals koorts, moeheid, misselijkheid en geelzucht. Bij de meeste mensen gaat de infectie na een paar weken tot maanden vanzelf over. Hepatitis A wordt bijna nooit chronisch. Wel kun je je flink ziek voelen tijdens de infectie.

Ga je op reis naar een land waar hepatitis A vaker voorkomt? Dan is een vaccinatie vaak verstandig. Je huisarts, apotheker of de GGD kan je hierover adviseren.

Wat is hepatitis B?

Hepatitis B zit in bloed en andere lichaamsvloeistoffen, zoals sperma en vaginaal vocht. Je kunt het virus krijgen via onveilige seks, via besmet bloed (bijvoorbeeld door gedeelde naalden) of van moeder op kind tijdens de bevalling. Hepatitis B wordt daarom ook als een soa gezien.

Sommige mensen merken weinig van een besmetting. Anderen krijgen klachten zoals moeheid, misselijkheid, gewrichtspijn of geelzucht. Bij de meeste volwassenen ruimt het lichaam het virus binnen een half jaar op. Bij een klein deel blijft het virus in het lichaam. Er is dan sprake van chronische hepatitis B. Op de lange termijn kan dit leiden tot leverschade.

Tegen hepatitis B bestaat een goed werkend vaccin. Kinderen die vanaf 2011 geboren zijn, krijgen dit vaccin standaard via het Rijksvaccinatieprogramma.

Wat is hepatitis C?

Hepatitis C wordt vooral overgedragen via bloed. Denk aan gedeelde naalden bij drugsgebruik, aan tatoeages of piercings die niet steriel worden gezet, of aan een bloedtransfusie in het buitenland. Ook via seksueel contact kan overdracht plaatsvinden, vooral bij bloed-op-bloedcontact.

Veel mensen merken in het begin weinig van hepatitis C. Je kunt jaren rondlopen zonder klachten en toch besmettelijk zijn. Dat maakt hepatitis C lastig te herkennen. Volgens het RIVM wordt acute hepatitis C bij ongeveer 80% van de mensen chronisch zonder behandeling. Op de lange termijn kan dat leiden tot ernstige leverschade of leverkanker.

Het goede nieuws: hepatitis C is tegenwoordig in veel gevallen goed te behandelen met medicijnen via een specialist. Een vaccin bestaat er (nog) niet.

De verschillen tussen hepatitis A, B en C

Hepatitis A

• Besmetting: vooral via besmet eten of water

• Vaccin: ja

• Chronisch: meestal niet

• Behandeling: klachten verlichten

Hepatitis B

• Besmetting: bloed of seksueel contact

• Vaccin: ja

• Chronisch: soms

• Behandeling: controle of behandeling

Hepatitis C

• Besmetting: vooral via besmet bloed

• Vaccin: nee

• Chronisch: vaak

• Behandeling: medicijnen via specialist

Wat zijn symptomen van hepatitis A, B en C?

De klachten bij hepatitis A, B en C lijken op elkaar, maar de ernst en het verloop verschillen. Veel mensen krijgen in het begin lichte, griepachtige klachten. Anderen merken helemaal niets, terwijl ze wel besmettelijk zijn voor anderen.

Veelvoorkomende klachten zijn:

• Moeheid en een grieperig gevoel

• Misselijkheid, weinig eetlust of buikpijn (vooral rechtsboven)

• Koorts

• Gewrichts- of spierpijn

• Geelzucht: geel oogwit, gele huid, donkere urine en lichte ontlasting 

Bij hepatitis A merk je meestal binnen enkele weken dat je ziek bent. Bij hepatitis B en C kunnen klachten pas veel later ontstaan, of helemaal wegblijven. Juist daarom is een test soms nodig om zekerheid te krijgen.

Wanneer neem je contact op met een arts?

Neem contact op met je huisarts als je vermoedt dat je besmet bent, bijvoorbeeld na onveilige seks, bloedcontact of een reis met risico. Ook bij aanhoudende moeheid, misselijkheid of buikpijn is het verstandig om te overleggen.

Bel dezelfde dag met je huisarts of huisartsenpost bij:

• Geelzucht (geel oogwit of gele huid)

• Donkere urine met lichte ontlasting.

• Ernstige of toenemende buikpijn rechtsboven.

• Snel zieker worden, hoge koorts of veel braken.

• Sufheid, verwardheid of ander gedrag dan normaal.

Bij plotselinge sufheid, verwardheid of verlaagd bewustzijn bel je direct 112. Dit kan wijzen op een ernstige leverstoornis.

Laat je testen

Twijfel je of je hepatitis hebt? Bloedonderzoek geeft uitsluitsel. Soapoli-online biedt thuistesten aan voor hepatitis B en C, waarbij je zelf bloed afneemt via een vingerprik. Je kunt je ook laten testen bij de huisarts of GGD.

Laat je testen als:

• Je onveilige seks hebt gehad met een nieuwe of onbekende partner

• Je in contact bent geweest met bloed van iemand anders (bijvoorbeeld via naalden, tatoeages of piercings in onhygiënische omstandigheden)

• Je klachten hebt die passen bij hepatitis

• Je partner of huisgenoot hepatitis heeft

• Je zwanger bent (hepatitis B wordt standaard getest)

Ook zonder klachten kun je besmet en besmettelijk zijn. Testen geeft rust en maakt behandeling op tijd mogelijk.

Behandeling van hepatitis A, B en C

De behandeling verschilt per type:

• Hepatitis A: meestal geen medicijn nodig. Je krijgt advies om goed te rusten, veel te drinken en geen alcohol te gebruiken tot je lever hersteld is. De klachten verdwijnen bij de meeste mensen vanzelf.

• Hepatitis B: de aanpak hangt af van het verloop. Een acute infectie gaat vaak vanzelf over. Bij chronische hepatitis B volgt controle bij een specialist, soms met medicijnen die het virus onderdrukken.

• Hepatitis C: een specialist beoordeelt of behandeling nodig is. Chronische hepatitis C wordt meestal behandeld met antivirale medicijnen.

Vaccinatie tegen hepatitis A en B

Tegen hepatitis A en B bestaat een vaccin. Tegen hepatitis C bestaat geen vaccin. Laat je vaccineren als je een verhoogd risico hebt, bijvoorbeeld bij een reis naar een risicogebied, bij werk met bloed of ontlasting, bij wisselende seksuele contacten of als een huisgenoot hepatitis B heeft. Denk je aan reisvaccinaties? Lees meer over medicijnen voor op reis.

Hepatitis A-vaccinatie

De hepatitis A-vaccinatie bestaat uit twee prikken. Na de eerste prik ben je ongeveer een jaar beschermd. De tweede prik krijg je minimaal zes maanden later en geeft langdurige bescherming, meestal minstens 30 jaar. Een boosterprik daarna is bij gezonde mensen niet nodig.

Hepatitis B-vaccinatie

De hepatitis B-vaccinatie bestaat uit drie prikken, verdeeld over een half jaar (op 0, 1 en 6 maanden). Na de volledige serie ben je bij een goede afweer meestal levenslang beschermd. In sommige gevallen krijg je de vaccinatie gratis, bijvoorbeeld als je als man seks hebt met mannen of in de seksindustrie werkt. Maak dan direct een afspraak. Werk je in de zorg? Dan betaalt je werkgever de vaccinatie meestal.

Vaccinaties combineren met Twinrix

Wil je je in één keer beschermen tegen hepatitis A én B? Dat kan met het combinatievaccin Twinrix. Ook Twinrix bestaat uit drie prikken op 0, 1 en 6 maanden. Ga je op reis? Begin dan minimaal twee maanden voor vertrek, zodat je de eerste twee prikken op tijd hebt gehad. Thuisvaccinatie kan je thuis of op locatie vaccineren.

Hulp nodig? 

Raadpleeg je huisarts of GGD voor persoonlijk advies over hepatitis of andere soa's. Ook kun je voor betrouwbare soa-zorg terecht bij ZIZ en Soapoli-online. Voor meer informatie over reisvaccinaties en medicijnen voor op reis, kun je ook contact opnemen met Thuisvaccinatie. Vragen over jouw medicijnen? Het team van Nationale Apotheek staat voor je klaar. Neem contact op.