Maagzuurremmers: soorten, werking en veilig gebruik

Maagzuurremmers zijn medicijnen die klachten door maagzuur kunnen verminderen, zoals brandend maagzuur, zure oprispingen of een branderig gevoel achter je borstbeen. Ze werken niet allemaal op dezelfde manier: sommige middelen geven snel verlichting, terwijl andere de aanmaak van maagzuur langer remmen. Welke maagzuurremmer passend is, hangt af van je klacht en hoe vaak je klachten hebt.

In dit artikel lees je:

• Wat brandend maagzuur is en hoe het ontstaat

• Wanneer maagzuurremmers je kunnen helpen

• Welke soorten maagzuurremmers er zijn en hoe ze verschillen

• Hoe je maagzuurremmers veilig gebruikt

Maagzuurremmers in het kort: wat moet je weten?

• Maagzuurremmers zijn medicijnen die klachten door maagzuur verminderen, zoals brandend maagzuur en zure oprispingen.

• Er zijn middelen die maagzuur neutraliseren, een beschermlaag vormen of de aanmaak van maagzuur remmen.

• Sommige maagzuurremmers werken snel en kort, andere werken langzamer maar langer.

• Als je af en toe last hebt van brandend maagzuur, kan een zelfzorgmiddel passend zijn. Die zijn zonder recept te koop bij de apotheek of drogist. Bij regelmatige of terugkerende klachten is overleg met je huisarts of apotheek verstandig.

Wat is brandend maagzuur? 

Brandend maagzuur is een branderig, soms pijnlijk gevoel achter je borstbeen of hoog in je bovenbuik. Het gevoel kan omhoog trekken richting je keel. Soms proef je een zure of bittere smaak in je mond. Dat noem je zure oprispingen. Deze klachten ontstaan vaak door reflux: het terugstromen van maaginhoud vanuit de maag naar de slokdarm.

Je maag maakt zuur aan om eiwitten te verteren en bacteriën uit te schakelen. Je maagwand is daar goed tegen bestand, maar je slokdarm niet. Als zuur omhoogkomt, prikkelt dat het slijmvlies van je slokdarm. Dat voel je als dat typische, branderige gevoel.

Af en toe brandend maagzuur komt veel voor en is meestal onschuldig. Heb je regelmatig klachten, worden ze erger of krijg je klachten zoals moeite met slikken, bloedbraken, zwarte ontlasting of onbedoeld gewichtsverlies, neem dan contact op met je huisarts.

Wat is het verschil tussen reflux en brandend maagzuur?

Reflux betekent dat maaginhoud terugstroomt vanuit de maag naar de slokdarm. Brandend maagzuur is een klacht die hierdoor kan ontstaan. Met andere woorden: reflux is de oorzaak, brandend maagzuur is vaak het gevolg. Niet iedereen met reflux ervaart een branderig gevoel. Sommige mensen hebben vooral last van een zure smaak in de mond, een prikkelhoest of heesheid.

Hoe ontstaat brandend maagzuur?

Onderaan je slokdarm, waar hij overgaat in je maag, zit een spier die als een klepje werkt: de onderste sluitspier van je slokdarm. Deze spier gaat kort open wanneer je slikt, zodat eten en drinken je maag in kunnen. Daarna sluit hij weer af, zodat je maaginhoud niet terugstroomt. Werkt die sluitspier minder goed, of komt er veel druk op je maag te staan, dan kan maaginhoud met maagzuur toch omhoog stromen richting je slokdarm.

Verschillende dingen kunnen brandend maagzuur uitlokken of erger maken:

• Grote, vette of pittige maaltijden

• Koffie, alcohol, koolzuurhoudende dranken

• Chocolade

• Roken

• Overgewicht en veel druk op je buik

• Vlak voor het slapengaan eten of drinken

• Stress

• Te snel eten

• Zwangerschap

• Medicijnen zoals NSAID's

Vaak spelen meerdere factoren tegelijk mee.

Wat zijn maagzuurremmers?

Maagzuurremmers is een gangbare verzamelnaam voor medicijnen die worden gebruikt bij klachten zoals brandend maagzuur en zure oprispingen. Strikt genomen remmen niet alle middelen de aanmaak van maagzuur: sommige neutraliseren het zuur dat er al is, andere vormen een laagje op de maaginhoud, en weer andere remmen de aanmaak.

Er zijn grofweg twee soorten middelen bij maagzuurklachten:

• Maagzuurbinders, zoals antacida en alginaten. Antacida neutraliseren maagzuur dat al in de maag zit. Alginaten vormen een beschermend laagje op de maaginhoud, waardoor maaginhoud minder gemakkelijk terugstroomt naar de slokdarm. Deze middelen werken vaak snel en zijn meestal zonder recept verkrijgbaar.

• Middelen die de aanmaak van maagzuur remmen, zoals H2-blokkers en protonpompremmers (PPI's). Deze middelen werken minder snel, maar het effect houdt langer aan. H2-blokkers zijn receptplichtig. Sommige PPI's zijn in een lage sterkte kortdurend zonder recept verkrijgbaar; bij hogere sterktes, langer gebruik of terugkerende klachten is overleg met je arts of apotheek verstandig.

Welke soort past, hangt af van je klachten, hoe vaak ze terugkomen en je persoonlijke situatie.

Hoe werken de verschillende maagzuurremmers?

Hieronder vind je per soort de belangrijkste kenmerken op een rij.

Antacida

• Neutraliseert het maagzuur dat al in de maag zit

• Werkt na: enkele minuten

• Werkingsduur: 1 tot 3 uur

• Geschikt voor: lichte, incidentele klachten, bijvoorbeeld na een zware of scherpe maaltijd

• Verkrijgbaarheid: zonder recept verkrijgbaar

• Mogelijke bijwerkingen: dunne ontlasting of juist verstopping

• Waar op letten: kunnen de opname van andere medicijnen beïnvloeden

• Voorbeelden: calciumcarbonaat/magnesiumcarbonaat (Rennie®), magnesiumhydroxide/aluminiumhydroxide (Maalox®) en Antagel®

Alginaten

• Vormen een beschermend laagje op de maaginhoud waardoor het minder makkelijk terugstroomt naar de slokdarm

• Werkt na: enkele minuten

• Werkingsduur: 2 tot 4 uur

• Geschikt voor: zure oprispingen en reflux, vooral bij liggen of bukken

• Verkrijgbaarheid: zonder recept verkrijgbaar

• Mogelijke bijwerkingen: over het algemeen weinig; sommige alginaten bevatten natrium, houd daar rekening mee bij een zoutarm dieet

• Waar op letten: volg voor het innamemoment de bijsluiter — vaak na de maaltijd en vlak voor het slapengaan

• Voorbeelden: Rennie Duo en Gaviscon

H2-blokkers

• Blokkeren een stofje dat de aanmaak van maagzuur in gang zet

• Werkt na: ongeveer een uur

• Werkingsduur: 8 tot 12 uur

• Geschikt voor: terugkerende of nachtelijke klachten

• Verkrijgbaarheid: receptplichtig

• Mogelijke bijwerkingen: hoofdpijn, duizeligheid, maag-darmklachten

• Waar op letten: heb je deze medicijnen regelmatig of langdurig nodig, of blijven je klachten terugkomen? Overleg dan met je huisarts of apotheek

• Voorbeeld van werkzame stof: famotidine

Protonpompremmers (PPI's)

• Zetten de kleine ‘pompjes’ die maagzuur afgeven grotendeels stil

• Werkt na: eerste effect binnen een dag, volledig effect na enkele dagen

• Werkingsduur: ongeveer 24 uur per dosis

• Geschikt voor: hardnekkige reflux, een ontstoken slokdarm, een maagzweer of ter vermindering van het risico op maagzweren bij gebruik van bepaalde medicijnen, zoals NSAID’s, wanneer een arts dit nodig vindt.

• Verkrijgbaarheid: sommige lage sterktes zijn kortdurend zonder recept verkrijgbaar; hogere sterktes en langer gebruik zijn op recept

• Mogelijke bijwerkingen: hoofdpijn, buikpijn, diarree of verstopping. Bij langdurig gebruik kan de opname van onder andere magnesium en vitamine B12 verminderen

• Waar op letten: stop na langer gebruik niet abrupt op eigen initiatief; bespreek met je huisarts of apotheek of en hoe afbouwen passend is

• Voorbeelden van werkzame stoffen: omeprazol, pantoprazol, esomeprazol, lansoprazol

Hoe gebruik je maagzuurremmers veilig?

Lees altijd de bijsluiter en houd je aan de aanbevolen dosering. Naast de gebruiksadviezen per soort gelden er een paar algemene aandachtspunten:

• Duur van gebruik: zelfzorgmiddelen zijn bedoeld voor kortdurend gebruik. Volg de bijsluiter voor de maximale gebruiksduur. Blijven klachten aanhouden of komen ze terug? Overleg dan met je huisarts of apotheek.

• Combineren met andere medicijnen: middelen bij maagzuurklachten kunnen de opname of werking van andere medicijnen beïnvloeden, bijvoorbeeld van schildkliermedicatie, sommige antibiotica of ijzertabletten. Vraag je apotheek of een tussenpoos nodig is en hoe lang die moet zijn. Dat verschilt per combinatie.

• Stoppen en afbouwen: gebruik je al langere tijd een protonpompremmer, dan kan je maag tijdelijk meer zuur aanmaken als je abrupt stopt. Stop daarom niet op eigen initiatief, maar bespreek met je huisarts of apotheek of en hoe afbouwen in jouw situatie passend is.

Ondersteun je gebruik met een paar simpele leefstijltips:

• Eet niet vlak voor het slapen

• Verklein zware maaltijden

• Beperk alcohol en roken

• Zet eventueel het hoofdeinde van je bed iets hoger

Wanneer moet je een arts raadplegen?

Brandend maagzuur is meestal onschuldig en verdwijnt vaak met leefstijlaanpassingen of een maagzuurremmer. Toch zijn er situaties waarin het belangrijk is om contact op te nemen met je huisarts.

Neem contact op met je huisarts als:

• Je klachten langer dan twee weken aanhouden of steeds terugkomen

• Je maagzuurremmers steeds vaker nodig hebt of onvoldoende helpen

• Je moeite hebt met slikken of het gevoel hebt dat voedsel blijft steken

• Je onbedoeld gewicht verliest

• Je bloed braakt of zwarte, teerachtige ontlasting hebt

• Je hevige buikpijn hebt of klachten krijgt die je niet vertrouwt

Maagzuurremmers tijdens de zwangerschap

Brandend maagzuur komt vaak voor tijdens de zwangerschap. Hormonen zorgen ervoor dat de sluitspier van je slokdarm minder goed sluit, en later in de zwangerschap drukt je baarmoeder tegen je maag. Vervelend, maar meestal onschuldig.

Vaak helpt het om kleinere porties te eten, niet vlak voor het slapen te eten en rechtop te blijven zitten na de maaltijd. Zijn die maatregelen niet voldoende, dan kun je tijdens je zwangerschap alginaten of bepaalde antacida gebruiken. Voor sterkere maagzuurremmers is overleg met je huisarts, verloskundige of apotheek belangrijk.

Maagzuurremmers bestellen bij Nationale Apotheek

Wil jij je maagzuurremmers bestellen bij Nationale Apotheek? Schrijf je in bij Nationale Apotheek en laat je medicijnen makkelijk en snel thuisbezorgen. Vraag jouw (huis)arts om het recept naar ons te sturen.  

Heb je zelf een recept ontvangen? Mail dit dan naar ons. Of upload een foto via je Nationale Apotheek-account om je medicijnen te bestellen.  

Hulp nodig? Neem contact op. Ons team staat voor je klaar.