Alzheimer: symptomen, behandeling en veilig medicijngebruik
Alzheimer is de meest voorkomende vorm van dementie. De ziekte tast langzaam je geheugen, je denken en je dagelijks functioneren aan. Genezen is nog niet mogelijk, maar behandeling helpt om klachten te verminderen en de achteruitgang te vertragen.
Op deze pagina lees je:
Wat Alzheimer is en hoe het verschilt van dementie
Welke symptomen hierbij horen
Hoe de diagnose wordt gesteld en welke medicijnen er zijn
Hoe je medicijnen veilig en overzichtelijk blijft gebruiken
In het kort: wat moet je weten over Alzheimer?
Alzheimer is een progressieve hersenziekte en de meest voorkomende vorm van dementie: ongeveer 70% van alle mensen met dementie heeft Alzheimer.
De eerste signalen zijn vaak vergeetachtigheid, verdwalen op bekende plekken en moeite met plannen of woorden vinden.
De diagnose wordt gesteld via de huisarts, meestal met doorverwijzing naar een geheugenpoli of specialist.
Medicijnen als donepezil, galantamine, rivastigmine en memantine genezen niet, maar verminderen soms de klachten. Ze werken niet bij iedereen.
Een baxterrol, herhaalservice en duidelijke afspraken thuis helpen om medicijnen op tijd en veilig te blijven gebruiken.
Wat is Alzheimer?
Alzheimer is een hersenziekte die langzaam erger wordt. Bij alzheimer raken gebieden in je hersenen beschadigd die belangrijk zijn voor je geheugen, zoals de hippocampus. Daardoor krijg je in het begin vaak eerst last van geheugenklachten en moeite met oriëntatie. Naarmate de schade zich uitbreidt naar andere delen van je hersenen, ontstaan er ook problemen met taal, plannen, handelen en jezelf verzorgen.
De ziekte ontstaat door ophopingen van de eiwitten amyloïde-bèta en tau. Die verstoren de communicatie tussen zenuwcellen, waardoor cellen beschadigen en afsterven. Waarom die ophopingen precies ontstaan, is nog niet helemaal duidelijk. Leeftijd, erfelijke aanleg en leefstijl spelen een rol.
Wat is het verschil tussen Alzheimer en dementie?
Dementie en Alzheimer worden vaak door elkaar gebruikt, maar het is niet hetzelfde. Dementie is de verzamelnaam voor meerdere hersenziekten die het geheugen en denken aantasten. Alzheimer is één specifieke vorm daarvan, en verreweg de meest voorkomende.
Kort samengevat:
Dementie: overkoepelende naam voor alle vormen, zoals vasculaire dementie, Lewy body-dementie en frontotemporale dementie.
Alzheimer: één ziektebeeld binnen dementie, dat geleidelijk begint en steeds progressiever wordt.
In Nederland leven ongeveer 300.000 mensen met dementie. Ruim 70% van hen heeft de ziekte van Alzheimer.
Wat zijn de symptomen van Alzheimer?
Alzheimer begint sluipend. In het begin zijn de klachten makkelijk af te doen als gewone vergeetachtigheid of drukte. Naarmate de ziekte vordert worden de geheugenproblemen steeds duidelijker en hebben ze steeds meer invloed op het dagelijks leven.
Vroege signalen:
Recente afspraken of gesprekken vergeten
Verdwalen op vertrouwde plekken
Moeite met het vinden van woorden of namen
Problemen met plannen, boodschappen doen of geld beheren
Veranderingen in gedrag, stemming of karakter, zoals prikkelbaarheid of teruggetrokkenheid
Dezelfde vragen of verhalen kort na elkaar herhalen
Klachten in latere fases:
Ernstiger geheugenverlies, ook van gebeurtenissen uit het verleden
Moeite met dagelijkse handelingen zoals aankleden, koken of medicijnen innemen
Problemen met tijd en plaats: dag en nacht door elkaar halen
Onrust, angst of achterdocht
Uiteindelijk afhankelijkheid van zorg bij vrijwel alles
Iedereen met Alzheimer beleeft de ziekte anders. Hoe snel klachten toenemen, verschilt sterk per persoon.
Hoe wordt Alzheimer vastgesteld?
Alzheimer stel je niet vast met één test. Je huisarts begint met een gesprek en een eerste onderzoek. Vaak volgt daarna een doorverwijzing naar een geheugenpoli in het ziekenhuis of een specialist — meestal een neuroloog, geriater of psychiater. Daar wordt uitgebreider onderzocht of je klachten door Alzheimer komen of door iets anders, zoals een schildklierprobleem, een depressie of bijwerkingen van medicijnen.
Welke medicijnen zijn er bij Alzheimer?
Alzheimer is niet te genezen. Wel zijn er medicijnen die de de klachten tijdelijk verminderen of het functioneren ondersteunen.
Er zijn twee groepen medicijnen die in Nederland worden voorgeschreven:
Cholinesteraseremmers: donepezil, galantamine en rivastigmine. Deze middelen verhogen de hoeveelheid acetylcholine in je hersenen — een stof die belangrijk is voor geheugen en denken. Ze worden vooral gebruikt bij de lichte tot matige fase. Mogelijke bijwerkingen zijn misselijkheid, diarree, verminderde eetlust en soms een tragere hartslag.
Memantine: wordt gebruikt bij de matige tot ernstige fase. Het werkt op glutamaat, een andere stof in de hersenen, en zorgt bij een deel van de mensen voor een klein positief effect op denken en dagelijks functioneren. Bijwerkingen zijn onder meer duizeligheid, hoofdpijn en verwardheid.
Vergelijking van Alzheimer-medicijnen
Welk middel geschikt is, hangt af van de fase, je algehele gezondheid, andere medicijnen die je gebruikt en hoe je een middel verdraagt.
Naast medicijnen helpt het om lichamelijk, mentaal en sociaal actief te blijven, gezond te eten en voldoende te slapen. Dat vervangt de behandeling niet, maar ondersteunt je functioneren wel.
Medicijnen veilig blijven gebruiken bij Alzheimer
Bij Alzheimer wordt het steeds lastiger om je medicijnen goed te beheren. Vergeten innames, dubbele doseringen of moeite met verpakkingen komen vaak voor. Omdat veel mensen met Alzheimer ook andere medicijnen gebruiken — bijvoorbeeld voor hart, bloeddruk of diabetes — is een veilig en overzichtelijk innamesysteem belangrijk.
Wat helpt thuis:
Neem medicijnen op een vast moment, gekoppeld aan een dagelijkse handeling zoals ontbijt of tandenpoetsen.
Zet een timer of medicijnwekker, bijvoorbeeld op de telefoon of een speciale doseerklok.
Bewaar medicijnen op één vaste plek, buiten bereik van kinderen en dieren.
Houd één actueel medicatieoverzicht bij en deel dit met je mantelzorger en huisarts.
Zo helpt Nationale Apotheek:
Met de baxterrol liggen je medicijnen per dag en per innamemoment klaar in een strip. Dat maakt het makkelijker om te zien welke medicijnen je al hebt ingenomen en helpt zo dubbele innames of gemiste doses te voorkomen.
Met de herhaalservice worden je chronische medicijnen automatisch bij de arts opgevraagd en op tijd thuisbezorgd. Je hoeft er zelf niet aan te denken.
Onze apothekersassistenten verpakken zelf geen medicijnen, waardoor er tijd is voor uitleg en persoonlijke vragen over jouw medicatie.
Alzheimer-medicijnen bestellen bij Nationale Apotheek
Wil jij als patiënt of als mantelzorger medicijnen bestellen bij Nationale Apotheek? Schrijf je in en laat je medicijnen makkelijk en snel thuisbezorgen. Vraag je (huis)arts om het recept naar ons te sturen.
Heb je zelf een recept ontvangen? Mail dit dan naar ons. Of upload een foto via je Nationale Apotheek-account om je medicijnen te bestellen.
Hulp nodig? Neem contact op. Ons team staat voor je klaar.