• Op werkdagen vóór 17.00 uur recept ontvangen, dezelfde dag verzonden
  • Gratis thuisbezorgd
  • Beoordeeld met een 8,2 op ZorgkaartNederland
  • Aanbevolen door CZ, Just, VGZ en Zilveren Kruis
Op werkdagen vóór 17.00 uur recept ontvangen, dezelfde dag verzonden

Antibiotica: wat is het en hoe werken het?

Marwa Rasul
Marwa Rasul| Apothekerinfo@nationale-apotheek.nl

Welke antibiotica je nodig hebt en hoe lang je ze moet innemen, hangt af van de infectie en je persoonlijke situatie.

Antibiotica zijn medicijnen tegen bepaalde bacteriën. Ze doden bacteriën of remmen hun groei, maar werken niet tegen virussen zoals verkoudheids- en griepvirussen. Welke antibiotica je nodig hebt en hoe lang je ze gebruikt, hangt af van de infectie en van jouw situatie. 

Op deze pagina lees je: 

  • Wat antibiotica zijn en hoe ze werken. 

  • Tegen welke ziekteverwekkers antibiotica helpen. 

  • Wanneer een arts antibiotica voorschrijft. 

  • Hoe snel je verbetering merkt en waarom je de kuur volgens voorschrift gebruikt. 

  • Waar je op let bij bijwerkingen en veiligheid. 

 

Antibiotica in het kort: wat moet je weten? 

  • Antibiotica werken tegen bacteriën. Ze doden bacteriën of remmen hun groei. 

  • Antibiotica werken niet tegen virussen, zoals verkoudheid en griep. 

  • Antibiotica werken ook niet tegen schimmels. 

  • Een arts beoordeelt of antibiotica passen bij jouw infectie. Gebruik ze volgens het voorschrift en deel ze niet met anderen. 

  • Wanneer je verbetering merkt, verschilt per infectie en per persoon. 

  • Onnodig gebruik van antibiotica en gebruik anders dan voorgeschreven kunnen bijdragen aan antibioticaresistentie. 

 

Wat zijn antibiotica? 

Antibiotica zijn medicijnen voor bepaalde bacteriële infecties. Het woord verwijst niet naar één medicijn: er zijn verschillende soorten antibiotica. Een arts kiest een antibioticum op basis van de infectie en van jouw situatie. 

Soorten en klassen antibiotica 

Antibiotica zijn ingedeeld in groepen. Bètalactams en aminoglycosiden zijn voorbeelden van zulke groepen. Binnen een groep verschillen medicijnen in de bacteriën waarop ze werken en in de manier waarop ze dat doen. 

Sommige antibiotica richten zich op een beperkte groep bacteriën. Andere werken tegen een bredere groep. Deze noemen we breedspectrumantibiotica. Ze werken tegen verschillende soorten bacteriën, maar zijn niet automatisch beter. De arts kiest het antibioticum dat het beste past bij de infectie. 

 De antibiotica moet passen bij de bacterie en bij de infectie.

Hoe werken antibiotica? 

Bacteriën zijn levende micro-organismen die zich vermenigvuldigen. Sommige bacteriën veroorzaken een infectie. Antibiotica pakken bacteriën aan, maar ze werken niet op dezelfde manier bij elke soort. 

Bacteriën doden of hun groei remmen 

Een antibioticum kan bacteriën doden. Dat heet een bacteriedodend effect. Een ander antibioticum remt de groei en vermeerdering van bacteriën. Je afweersysteem krijgt dan meer gelegenheid om de infectie op te ruimen. 

Het verschil in werking hangt samen met de groep waartoe het antibioticum behoort. Daarom schrijft een arts niet zomaar een antibioticum voor. Het middel moet passen bij de bacterie en bij de infectie.  

Wat werkt wel en niet? 

Het belangrijkste verschil is de ziekteverwekker: bacteriën, virussen en schimmels zijn niet hetzelfde. Een ontsteking betekent dat je lichaam ergens op reageert. Op zichzelf zegt een ontsteking niet of een bacterie de oorzaak is. 

Oorzaak

Werkt een antibioticum?

Bacterie

Ja, antibiotica doden bepaalde bacteriën of remmen hun groei.

Virus

Nee, antibiotica werken niet tegen virussen zoals verkoudheids- en griepvirussen.

Schimmel

Nee, antibiotica zijn geen behandeling voor een schimmelinfectie.

Een infectie kan met een virus beginnen en later ook een bacteriële infectie worden. In dat geval beoordeelt een arts of antibiotica nodig zijn. Op basis van je klachten alleen is niet altijd duidelijk wat de infectie veroorzaakt. 

De term 'natuurlijk antibioticum' is geen garantie dat een middel een bacteriële infectie behandelt. Vervang een antibioticum dat een arts aan jou heeft voorgeschreven daarom niet zelf door een natuurlijk middel. Bespreek ook met je apotheker of arts of je een middel naast je antibiotica gebruikt. 

 

Wanneer krijg je antibiotica? 

Een arts schrijft antibiotica voor als de beoordeling laat zien dat die behandeling bij jouw infectie past. Niet elke infectie vraagt om antibiotica. De arts kijkt naar je klachten en doet zo nodig aanvullend onderzoek. Soms is duidelijk welke bacterie de infectie veroorzaakt. Soms maakt de arts een inschatting op basis van je situatie. Een ontsteking of koorts betekent dus niet vanzelf dat je antibiotica nodig hebt. 

Gebruik antibiotica alleen als ze voor jou zijn voorgeschreven. Neem geen restjes van een eerdere kuur en gebruik geen antibiotica van iemand anders. De apotheker legt uit hoe je het middel gebruikt en wat je doet als je een dosis vergeet. 

 

Hoe snel werken antibiotica? 

Hoelang je antibiotica gebruikt, hangt af van de infectie. Een kuur duurt vaak 5 tot 10 dagen. Stop niet zelf, ook niet als je je al beter voelt. Als je eerder stopt, kunnen bacteriën overleven en keren de klachten terug. Volg daarom het voorschrift van je arts. 

Worden je klachten erger, of merk je niet de verbetering die je zou moeten voelen? Neem dan contact op met je arts of apotheker. Pas de dosis of de duur van de kuur niet zelf aan. 

 

Wat is antibioticaresistentie? 

Resistentie betekent dat bepaalde bacteriën minder goed reageren op een antibioticum. Het antibioticum werkt dan niet meer goed tegen die bacteriën. Resistentie zit in de bacteriën, niet in jouw lichaam. 

Gebruik van antibiotica kan bijdragen aan de selectie en verspreiding van resistente bacteriën. Onnodig gebruik en gebruik anders dan voorgeschreven dragen bij aan dit probleem. Daardoor wordt het lastiger om infecties te behandelen.

 

Wat zijn mogelijke bijwerkingen van antibiotica? 

Antibiotica kunnen bijwerkingen geven. Welke dat zijn, verschilt per middel. Lees daarom de bijsluiter en vraag je apotheker als iets niet duidelijk is. Ook adviezen over alcohol en zon verschillen per middel.  

Mogelijke bijwerkingen van antibiotica zijn: 

  • Maag-darmklachten, zoals misselijkheid, diarree en buikpijn 

  • Verminderde eetlust 

  • Huidreacties, zoals huiduitslag 

  • Schimmelinfecties, bijvoorbeeld in de mond of vagina 

Sommige antibiotica kunnen je huid bovendien gevoeliger maken voor zonlicht. 

Bel je huisarts als je steeds zieker wordt, als je koorts langer dan 3 dagen aanhoudt, of als de koorts terugkomt nadat die even was verdwenen. Neem ook contact op bij erge pijn, rode vlekjes op de huid of als je huid erg wit of grijs wordt. 

 

Medicijnen bestellen bij Nationale Apotheek 

Heb je antibiotica nodig? Bij Nationale Apotheek bestel je je medicijnen eenvoudig online en laat je ze thuisbezorgen. 

Schrijf je in en vraag je (huis)arts om het recept naar ons te sturen. Heb je zelf een recept ontvangen? Mail het naar ons of upload een foto via je Nationale Apotheek-account. 

Vragen? Neem gerust contact op. Ons team helpt je graag.  

Gebruikte bronnen

Veelgestelde vragen

Over antibiotica

Vragen over retatrutide? Neem contact op of meld je aan bij Nationale Apotheek.

Mag je alcohol drinken met antibiotica?

Dat hangt af van het middel. Bij de meeste antibiotica gelden geen beperkingen. Bij metronidazol vermijd je alcohol tijdens de kuur en tot en met 2 dagen erna. Zelfs kleine hoeveelheden alcohol kunnen dan een rood gezicht, misselijkheid en hoofdpijn geven. Controleer het etiket of vraag je apotheker.

Mag je met antibiotica in de zon?

Tetracyclines, zoals doxycycline en minocycline, kunnen je gevoeliger maken voor zonlicht, ook als het bewolkt is. Blijf zoveel mogelijk uit de zon of bescherm je huid met kleding, een hoofddeksel en zonnebrand met een hoge factor. Ga je naar een zonnig land? Overleg dan met je arts of apotheker.

Mag je antibiotica met melk of zuivel innemen?

Dat hangt af van het antibioticum. Sommige middelen neem je op een lege maag in, andere met eten. Volg de aanwijzingen op het etiket. Daaruit blijkt niet altijd of melk of zuivel bij jouw middel past; vraag het bij twijfel aan je apotheker.

Wat moet ik doen als ik een dosis ben vergeten?

Neem de vergeten dosis zo snel mogelijk alsnog in, behalve als het bijna tijd is voor de volgende dosis. Neem dan de volgende dosis op het normale tijdstip. De instructie kan per antibioticum verschillen. Controleer daarom de bijsluiter of vraag je apotheker om advies. Neem nooit een dubbele dosis om een vergeten dosis in te halen.